Valentinus de gnosticus en zijn Evangelie der Waarheid

Valentinus, de gnosticus die bijna bisschop van Rome werd – het tekent de verscheidenheid binnen het christendom van de eerste eeuwen van onze jaartelling. Gilles Quispel, van wie ook het Evangelie van Thomas in vertaling beschikbaar is, laat in deze uitgave zijn licht schijnen over het leven en werk van de invloedrijke gnosticus Valentinus (ca. 100-160), die uiteindelijk te ketters werd bevonden om tot Paus uitverkoren te worden.

Het werk bevat ook een vertaling van het Evangelie der Waarheid van Valentinus, door Quispel getypeerd als ‘het kroonjuweel van de Gnosis’. Dit gnostisch evangelie spreekt over Jezus als degene die de Onbekende God openbaart en de geest die in de mens slaapt wakker roept, volgens Quispel een zeer oorspronkelijke en indrukwekkende uitleg van het optreden van Jezus Christus. Een andere gnostische vertaling in dit werk is de Brief aan Flora van Ptolemaeus, een volgeling van Valentinus. Diens gnostisch systeem werd heel aansprekend verbeeld in een vroeg 16e-eeuwse houtsnede die door Quispel van een uitgebreide uitleg wordt voorzien.

Trefwoorden: Gnosis, Nag Hammadi, vroeg christendom, Alexandrië, Nieuwe Testament

English summary: A study of the life and work of the highly influential gnostic Christian Valentinus (c.100-160). With a translation of Valentinus’ Evangelium Veritatis and the Letter to Flora by Ptolemaeus, a disciple of Valentinus. Quispel also discusses an evocative early 16th-century woodcut portraying the gnostic system according to Ptolemaeus.