Valentinus de gnosticus en zijn Evangelie van de Waarheid

Valentinus, de gnosticus die bijna bisschop van Rome werd – dit illustreert de verscheidenheid binnen het christendom van de eerste eeuwen van onze jaartelling. Gilles Quispel, van wie ook het Evangelie van Thomas in vertaling beschikbaar is, werpt in deze uitgave licht op het leven en werk van de invloedrijke gnosticus Valentinus (ca. 100-160), die uiteindelijk als ketter werd beschouwd en daarom niet tot paus kon worden gekozen.

Het werk bevat ook een vertaling van het Evangelie van de Waarheid van Valentinus, door Quispel omschreven als ‘het kroonjuweel van de gnosis’. Dit gnostische evangelie spreekt over Jezus als degene die de Onbekende God openbaart en de geest die in de mens sluimert tot leven wekt; volgens Quispel een zeer oorspronkelijke en indrukwekkende uitleg van het optreden van Jezus Christus. Een andere gnostische vertaling in dit werk is de Brief aan Flora van Ptolemaeus, een volgeling van Valentinus. Diens gnostische systeem werd op zeer aansprekende wijze afgebeeld in een vroeg 16e-eeuwse houtsnede, die door Quispel van een uitgebreide toelichting wordt voorzien.

Trefwoorden: Gnosis, Nag Hammadi, vroegchristendom, Alexandrië, Nieuwe Testament

Engelse samenvatting: Een studie naar het leven en werk van de zeer invloedrijke gnostische christen Valentinus (ca. 100-160). Met een vertaling van Valentinus’ *Evangelium Veritatis* en de *Brief aan Flora* van Ptolemaeus, een leerling van Valentinus. Quispel bespreekt ook een suggestieve houtsnede uit het begin van de 16e eeuw, die het gnostische systeem volgens Ptolemaeus weergeeft.