Via Lucis - Johannes Amos Comenius

De Tsjechische onderwijshervormer en filosoof Jan Amos Comenius werd door godsdiensttwisten uit zijn eigen land verdreven en leidde met zijn gezin een zwervend bestaan door Europa. Uiteindelijk kon hij zich vestigen in Amsterdam, waar hij de steun genoot van de familie De Geer, de tweede eigenaar van het Huis met de Hoofden – de locatie waar nu de ‘ Embassy of the Free Mind ’ is gevestigd. Toen Comenius in de jaren 1641-1642 in Engeland verbleef, schreef hij Via Lucis, een werk dat pas twee jaar voor zijn dood in 1668 in Amsterdam werd gedrukt.

Comenius beschrijft in *Via Lucis* de wereld als de ‘school van Gods wijsheid’ en zet zijn plannen uiteen voor de hervorming van religie, de samenleving, de kunsten en de wetenschappen. De Duitse filosoof Gottfried Leibniz was onder de indruk van Comenius’ idealistische hervormingsplannen en prees hem als een ‘burger van hogere werelden’. Comenius op zijn beurt werd geïnspireerd door de hervormingsgedachte van de Rozenkruisers, in het bijzonder door Johann Valentin Andreae. Carlos Gilly, een expert op het gebied van de Rozenkruisersbeweging, schreef de inleiding bij de vertaling die door Just Schadd en Ruud M. Bouthoorn werd gemaakt.

Trefwoorden: Jan Amos Comenius, pansofie, religie en samenleving.

Engelse samenvatting: Nederlandse vertaling van *Via lucis*, een werk dat Comenius in 1641-1642 in Engeland schreef en dat voor het eerst in 1668 werd gedrukt. *Via lucis* wordt beschouwd als het enige volledig uitgewerkte pansofische werk van Comenius en bevat een hervormingsprogramma ter verbetering van de religie, de samenleving, de kunsten en de wetenschappen.