De natuur zijn

Een participatief seminar en veldlaboratorium over de hermetische filosofie en de praktijk van het deel uitmaken van een levende kosmos.

We weten meer over de natuur dan bijna elke generatie vóór ons. We kunnen ecosystemen beschrijven, klimaatverandering in kaart brengen, de menselijke psyche analyseren en het verlies aan biodiversiteit tot in het kleinste detail meten. En toch hebben velen van ons moeite om onszelf als onderdeel van de levende wereld te ervaren, of om te weten hoe we in harmonie met anderen kunnen leven. De natuur is iets geworden waar we naar kijken, dat we beheren, beschermen of consumeren. Het zelf lijkt ergens in ons te bestaan, los van de buitenwereld. Betekenis wordt iets wat mensen creëren en projecteren op een universum waarvan wordt aangenomen dat het stil is. Maar wat als deze scheiding niet louter een feit van het bestaan is? Wat als het ook een manier is om de wereld te zien en erin te staan, een manier die onderzocht, ter discussie gesteld en getransformeerd kan worden?

‘Being Nature’ is een zesdelige verkenning van een andere mogelijkheid: dat we leven in een levende wereld waarin geest, lichaam, plaats en niet-menselijk leven met elkaar verweven zijn, en dat we kunnen leren deze verwevenheid opnieuw waar te nemen en te belichamen. In plaats van dit idee louter vanuit de theorie of de geschiedenis te bestuderen, zullen we ermee experimenteren via onze eigen ervaringen en beoefening.

Filosofie als praktijk

Tijdens zes bijeenkomsten op zaterdag zal een kleine groep zich verdiepen in een traditie van denkers die zich afvragen hoe betekenis en ecologie via directe ervaring worden ervaren. We beginnen met het hermetische en neoplatonische beeld van de kosmos als iets levends en onderling verbonden, en volgen deze rode draad vervolgens via Dionysius, Ficino, Goethe, von Humboldt, Næss en Kimmerer. Wat hen verbindt, is de mogelijkheid dat bepaalde zaken alleen gekend kunnen worden door middel van relatie, belichaming en participatie, en niet alleen door observatie.

Tijdens elke bijeenkomst worden korte teksten gecombineerd met oefeningen. Je kunt je voorbereiden op het nauwkeurig observeren van een natuurverschijnsel in de geest van Goethe, het ontdekken hoe het lichaam de waarneming beïnvloedt, het uitproberen van oude contemplatieve technieken in een moderne context, of het ontwerpen van je eigen oefening om een band met een plek aan te gaan. De bronnen variëren van westerse filosofie en contemplatieve tradities tot fenomenologie, ecologie en regeneratieve praktijken.

Leidende vragen voor de cursus:

• Hoe beïnvloedt aandacht wat waarneembaar wordt?
• Wat is het verschil tussen het bekijken van een landschap en het aangaan van een band ermee?
• Hoe leren we een Genius Loci kennen?
• Kan een bos, een dier, een rivier of een berg meer worden dan alleen een voorwerp van interpretatie, zonder daarbij het kritische denken uit het oog te verliezen?
• Wat zou het betekenen om onze eigen plek in het web van het leven te vinden?

Achter dit alles schuilt één vraag: hoe leren we bewust deel te nemen aan een levende wereld?

Van de seminarzaal naar de praktijk

Een van onze zes bijeenkomsten vindt buiten plaats, waar het landschap zelf zowel leraar als onderwerp van onderzoek wordt. Deze veldbijeenkomst vindt ergens in Nederland plaats; de exacte locatie wordt samen met de groep gekozen, afhankelijk van hun interesses en beschikbaarheid.‍

Uw eigen aanvraag

Being Nature is tevens een laboratorium voor je eigen onderzoek. Gedurende zes weken ontwikkelt elke deelnemer een klein persoonlijk onderzoek en een eigen praktijk, een experiment, want inzicht betekent niets zonder ervaring. Het kan gaan om een bepaalde plek, een relatie, een artistieke praktijk, een ceremoniële of rituele praktijk, of een experiment om de manier waarop je de wereld om je heen waarneemt te veranderen.

Je hoeft niet met een kant-en-klaar idee aan te komen. Je zoektocht ontwikkelt zich gaandeweg de cursus: je experimenteert tussen de sessies door, deelt je observaties met de groep en leert van de experimenten van anderen. Tijdens de afsluitende bijeenkomst deelt elke deelnemer iets dat naar voren is gekomen – niet per se een antwoord, maar een werkwijze, een inzicht of een andere manier van kijken.

Wat je gaat ontdekken

Gedurende zes weken behandelen we drie onderling verweven vaardigheden:

1. Waarnemen. Hoe gewoontes, concepten en verwachtingen bepalen wat ons opvalt. We experimenteren met aandacht en fenomenologische observatie, waarbij we verschijnselen eerst ervaren voordat we ze verklaren.
2. Relaties. Wat verandert er als we onszelf niet zien als geïsoleerde waarnemers, maar als wezens die gevormd worden door relaties met andere mensen, organismen, plaatsen en werelden?
3. Deelnemen. Hoe kennis verandert wanneer we ons in de processen storten die we trachten te begrijpen. Hier komen filosofie, praktijk, belichaming, ecologie en de vraag hoe we daadwerkelijk leven samen.

Het doel is te onderzoeken wat er mogelijk wordt wanneer rigoureus denken, belichaamde ervaring en directe ontmoeting met de levende wereld elkaar kunnen beïnvloeden.

Voor wie is dit bedoeld?

Being Nature is bedoeld voor mensen die aanvoelen dat onze ecologische crisis ook een crisis is op het gebied van het zijn, de zingeving en onze relaties. Het boek kan in de smaak vallen bij denkers, makers, ecologen, opvoeders, praktijkmensen, onderzoekers en mensen die zich bezighouden met landschap, cultuur of community. Het staat evenzeer open voor mensen met een persoonlijke interesse: iedereen die op zoek is naar een rijkere relatie met de natuur en een dieper gevoel van verbondenheid. Er is geen voorkennis van de hermetische filosofie vereist, alleen een open houding om je te laten verrassen.

Over de docent

Dr. Thieu Besselink is filosoof, geograaf, docent en regeneratief praktijkbeoefenaar. Al meer dan vijftien jaar doceert hij praktische filosofie en regeneratieve ontwikkeling aan de Universiteit Utrecht. Hij richtte The Learning Lab, het Townmaking Institute en het Academy of Place op, die elk op hun eigen manier bijdragen aan het versterken van het vermogen van mensen, gemeenschappen en landschappen om te leven. Zijn werk is erop gericht een brug te slaan tussen het innerlijke landschap van ervaring, wereldbeeld en transformatie enerzijds en het uiterlijke landschap van praktische toepassing en collectieve actie anderzijds. Hij werkt samen met gemeenschappen, overheden, boeren, kunstenaars, universiteiten en andere organisaties aan regeneratieve landschapsontwikkeling, collectief leren en de relatie tussen deze aspecten, en heeft vele jaren doorgebracht met het leren van inheemse gemeenschappen in de Andes en het Amazonegebied.

Indeling

Seminar | Veldlaboratorium | Fysiek bijwonen

Data en tijdstippen

Zaterdag van 10.00 tot 14.00 uur, inclusief lunch.

1. Ter nagedachtenis aan de levende wereld | 3 april
2. Plaats en Genius Loci | 10 april
3. Ontmoeting met de natuur in het veld | 17 april
4. Waarneming als participatie | 24 april
5. Het vermogen om te reageren. Regeneratie | 1 mei
6. Het werk verdelen | 8 mei

Taal

Het seminar wordt in het Engels gehouden.

Prijs & Toegang

€ 450, inclusief vijf lunches en gratis thee. Reis- en maaltijdkosten tijdens het veldbezoek zijn niet inbegrepen.